Broccoli kweken uit zaad (Brassica oleracea var. italica)

Weinig gewassen belonen een beetje planning zo royaal als broccoli. Eén voorjaarszaai van calabrese geeft in de zomer een stevige groene kop en daarna wekenlang zijscheuten; paarse spruitbroccoli die je tegelijk zaait, staat de hele winter buiten en geeft oogst in februari en maart, als er in de tuin bijna niets anders klaar is. Beide zijn vormen van Brassica oleracea var. italica, en beide zijn makkelijk uit zaad te kweken — mits je begrijpt wat broccoli je nooit vergeeft: een groeistop. Hier lees je hoe je broccoli uit zaad kweekt, van de keuze tussen calabrese en spruitbroccoli tot zaaien, uitplanten, beschermen en oogsten.

• Zaaien Calabrese februari (onder glas)–juli · spruitbroccoli februari–mei
• Kieming 10–20 °C · 5–10 dagen · 1–1,5 cm diep in zaaicellen
• Plantafstand Calabrese 30–40 cm · spruitbroccoli 60 cm · stevige, vruchtbare, bekalkte grond
• Oogst Calabrese juni–november · paarse spruitbroccoli februari–april (of in de zomer bij Summer Purple)

Calabrese of spruitbroccoli: wat is het verschil?

Wat de meesten van ons in de supermarkt als "broccoli" kopen, is calabrese: een snelle eenjarige die één grote, bolle groene kop vormt, gevolgd door kleinere zijscheuten zodra die kop gesneden is. Je zaait hem in het voorjaar en de zomer en oogst 12–16 weken later, van juni tot in de herfst. Spruitbroccoli — paars, groen of wit — vormt geen grote centrale kop. In plaats daarvan groeit de plant uit tot een grote, vertakte struik die wekenlang tientallen slanke, malse scheuten geeft. Traditionele paarse spruitbroccoli is een traag, winterhard gewas: in het voorjaar gezaaid groeit hij de hele zomer, staat hij de winter door en geeft hij oogst aan het eind van de winter en vroeg in het voorjaar. Zo overbrugt hij het hongergat: de schrale weken voordat de groenten van het nieuwe seizoen er zijn.

Botanisch horen ze allebei tot dezelfde soort als kool, boerenkool, spruitjes en bloemkool. Dat is in de praktijk van belang: ze hebben last van dezelfde plagen, stellen dezelfde eisen aan de grond en krijgen dezelfde plek in de vruchtwisseling, dus alles wat je al weet over het kweken van koolgewassen, geldt ook hier.

Broccolirassen om uit zaad te kweken

Bij onze broccolizaden vind je beide groepen, dus je kunt voor het grootste deel van het jaar een oogst plannen:

• Calabrese voor koppen in zomer en herfst — Belstar F1 (ook verkrijgbaar als biologisch broccolizaad) is een betrouwbare allrounder die na de hoofdkop flink wat zijscheuten geeft. Marathon F1 is een later ras dat zijn kop tot ver in het koele herfstweer goed houdt. Calabrese Natalino, een oud Italiaans calabreseras, wordt traditioneel gekweekt voor een late oogst en is verkrijgbaar als gangbaar en als biologisch zaad.
• Paarse en groene spruitbroccoli — Purple Sprouting en Summer Purple geven de klassieke malse, paarse scheuten; Summer Purple is geselecteerd om al in de eerste zomer en herfst oogst te geven, in plaats van tot het voorjaar te wachten. Montebello F1 is een groene spruitbroccoli om in het voorjaar te zaaien.
• Eens iets anders — Spigariello is een Italiaanse bladbroccoli die je niet om een kop kweekt, maar om de losse, licht zoete bladeren en kleine roosjes; je plukt hem zoals boerenkool.

En wil je deze week al broccoli in plaats van volgende zomer, dan zijn broccolikiemzaden in een glazen pot op het aanrecht binnen vier tot zes dagen klaar — kijk bij onze kiemzaden en in de gids over microgroenten en kiemgroenten kweken. Het is een van de weinige dingen die in de donkere maanden de moeite van het zaaien waard zijn; onze gids over zaaien in december noemt de andere.

Wanneer zaai je broccoli?

Voor de vroegste calabrese zaai je eind februari of in maart onder glas bij 10–20 °C, en plant je in april of mei uit zodra de zaailingen afgehard zijn. Van april tot begin juli kun je om de drie tot vier weken opnieuw zaaien voor een reeks koppen van de vroege zomer tot november; late zaaisels van een koudetolerant ras zoals Marathon F1 leveren de herfstoogst. Paarse spruitbroccoli zaai je van maart tot mei — april is ideaal — en plant je in juni of juli uit, zodat hij de zomer door kan groeien. Kijk op elk zakje: de zaaimaanden op onze productpagina's zijn per ras aangegeven, en de zaaikalender voor groenten zet ze naast al het andere.

Broccoli kweken uit zaad, stap voor stap

1. Zaai in zaaicellen, niet in een zaaibed Vooral calabrese kan slecht tegen wortelverstoring. Zaai twee zaden per cel of klein potje, 1–1,5 cm diep in zaaigrond, en laat na het uitdunnen alleen de sterkste zaailing staan. De kieming duurt 5–10 dagen bij 10–20 °C; extra warmte is niet nodig. Meer over de techniek lees je in zaden laten kiemen.
2. Koel en licht opkweken Zodra de zaailingen boven de grond staan, houd je ze licht en op 12–16 °C. Op een warme, donkere vensterbank vergeilen zaailingen snel: ze krijgen lange, zwakke stengels.
3. Maak een stevig, vruchtbaar bed klaar Kies een zonnige plek waar de afgelopen twee tot drie jaar geen koolgewassen hebben gestaan. Werk in de herfst of winter goed verteerde compost door de grond, bekalk zure grond tot ongeveer pH 6,5–7,5 (dat helpt ook tegen knolvoet) en trap de grond vóór het planten stevig aan. In losse, luchtige grond gaan de planten wiebelen en blijven de koppen kleiner. Lees ook hoe je de grond voorbereidt.
4. Afharden en jong uitplanten Plant uit na het afharden, als de planten vier tot zes echte bladeren hebben en vier tot zes weken oud zijn. Oudere calabrese die te lang in de pot heeft gestaan, vormt vaak voortijdig een piepklein kopje, waarna de groei stopt. Plant iets dieper dan hij in de cel stond en druk de grond goed aan.
5. Stem de plantafstand af op de oogst die je wilt Calabrese op 30–40 cm in rijen met 45–60 cm ertussen (dichter planten geeft meer, maar kleinere koppen); spruitbroccoli op 60 cm in het vierkant, omdat de planten grote struiken worden.
6. Meteen afdekken met gaas Dek het bed direct na het planten af met fijn insectengaas of vlindergaas op bogen, tegen koolwitjes, koolvlieg en duiven. Onze gids over veelvoorkomende plagen in de tuin bespreekt de alternatieven.
7. Geef regelmatig water en geef het wintergewas steun Laat calabrese nooit uitdrogen — droogte is de meest voorkomende oorzaak van doorschieten en kleine koppen. Mulch de grond om vocht vast te houden en geef in de zomer eens per maand een stikstofrijke bemesting (planten bemesten). Aard paarse spruitbroccoli in de herfst aan en bind hem aan een stevige stok, zodat winterstormen de wortels niet los kunnen wrikken.

Calabrese en paarse spruitbroccoli op een rij

Broccoli oogsten

Snijd een calabresekop zolang de knopjes nog dicht en donkergroen zijn, voordat er gele bloemblaadjes te zien zijn. Neem 10–15 cm steel mee en snijd schuin, zodat regen van de stomp afloopt. Laat de plant staan: binnen twee tot drie weken geeft hij een tweede oogst zijscheuten, kleiner maar net zo lekker, en als je regelmatig plukt, kan hij een maand of langer doorgaan.

Paarse spruitbroccoli kun je keer op keer oogsten. Breek of snijd de scheuten af als ze 10–15 cm lang zijn en de bloemknoppen nog dicht zitten, en begin met de middelste scheut. Hoe meer je plukt, hoe meer de plant produceert — laat je scheuten bloeien, dan is dat voor de plant het sein om te stoppen. Broccoli blijft maar een paar dagen goed in de koelkast, dus vries wat je over hebt in: blancheer de roosjes twee tot drie minuten, laat ze afkoelen in ijswater en vries ze plat op een bakplaat in, zoals uitgelegd in groenten invriezen.

Veelgemaakte fouten

• Oude zaailingen uitplanten die te lang in de pot stonden. Calabrese die te lang in de zaaicellen blijft staan, vormt een piepklein kopje in plaats van een volwaardige kop. Plant uit na vier tot zes weken.
• De grond laten uitdrogen. Bij een droge periode in de zomer schiet calabrese door in bloei. Geef een of twee keer per week flink water en leg een laag mulch.
• Het gaas overslaan. In augustus kunnen rupsen van het koolwitje in één week een heel bed kaalvreten; duiven doen in de winter hetzelfde met spruitbroccoli.
• Losse of zure grond. Koolgewassen houden van stevige grond en een neutrale tot licht basische pH. Trap het bed vóór het planten aan en bekalk zure grond.
• Te laat oogsten. Zodra de gele bloemen opengaan, wordt de kop taai en bitter. Controleer de planten bij warm weer om de twee dagen.
• Spruitbroccoli te laat zaaien. Een overwinterend gewas heeft een hele zomer nodig om een flink gestel op te bouwen; planten die in juli gezaaid zijn, leveren zelden veel op.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt broccoli van zaad tot oogst?
Calabrese is zo'n 12–16 weken na het zaaien klaar. Overwinterende paarse spruitbroccoli doet er veel langer over: in april gezaaid geeft hij het jaar erop van februari tot april oogst, dus na wel tien maanden.

Waarom bloeit mijn broccoli voordat hij een kop vormt?
Dat is doorschieten, meestal door stress: droge grond, een koude periode na het uitplanten of zaailingen die te lang in de pot stonden. Plant jong uit, houd de grond gelijkmatig vochtig en zaai zomergewassen gespreid in plaats van allemaal tegelijk.

Groeit broccoli weer aan nadat je hem hebt geoogst?
Ja. De meeste calabrese geeft een nieuwe lading zijscheuten nadat de hoofdkop gesneden is, en spruitbroccoli is juist bedoeld om wekenlang steeds opnieuw te plukken.

Kan ik broccoli in een pot kweken?
Calabrese groeit goed in een grote pot van minstens 30 liter, één plant per pot, als je hem in de zomer dagelijks water geeft. Spruitbroccoli wordt te groot voor de meeste potten; heb je weinig ruimte, dan zijn broccolikiemen en microgroenten een makkelijker alternatief.

Broccoli beloont een stevig bed, regelmatig water en een net eroverheen — en met één calabrese- en één spruitbroccoliras in je plan oogst je een groot deel van het jaar verse scheuten. Ontdek de hele koolfamilie bij onze zaden van Brassica oleracea en bladkoolgewassen, bekijk alle groentezaden of de hele zadenwinkel, en vind al onze kweekgidsen bij elkaar op de gidsenpagina.