Uien bewaren: drogen, vlechten & goed houden tot het voorjaar

Een goed gedroogde ui is een van de makkelijkste groenten om te bewaren. Een goed bewaarras dat je eind van de zomer oogst, is bij de juiste opslag in april nog stevig en gaaf. Sla je dezelfde oogst slecht op, dan wordt hij al lang voor kerst zacht of beschimmeld, of loopt hij uit. Het verschil is zelden geluk. Het komt neer op drie dingen: uien kiezen die zijn veredeld om lang goed te blijven, ze laten drogen tot de halzen helemaal droog zijn, en ze koel, droog, donker en luchtig bewaren. Deze gids legt uit hoe je uien bewaart: welke rassen het langst goed blijven, hoe je ze voorbereidt, welke omstandigheden ze nodig hebben, drie manieren van bewaren, en wat je doet als bewaarde uien gaan rotten of uitlopen.

• Eerst drogen 2–3 weken, droog en luchtig · tot de halzen ritselen
• Omstandigheden 0–5 °C · droge lucht · donker · vorstvrij
• Langst houdbaar Stevige, scherpe bewaaruien · sjalotten
• Houdbaarheid Bewaaruien tot het voorjaar · milde en rode uien 2–3 maanden

Voor je ze opslaat: eerst goed drogen

Bijna elke ui die in de opslag rot, was bij de oogst al ten dode opgeschreven. Wacht tot het loof vanzelf omvalt, haal de uien op een droge dag uit de grond en laat ze dan drogen: leg ze in één laag op een droge, luchtige plek, zoals een kweektafel in de kas of een open schuur, en laat ze daar twee tot drie weken liggen. Ze zijn klaar als de buitenste schillen papierachtig zijn en de hals dun is en zo droog dat hij tussen je vingers ritselt. Onze gids over uien kweken behandelt oogsten en drogen uitgebreid.

Sorteer de oogst na het drogen, voordat er iets de opslag in gaat. Een ui met een dikke of zachte hals, een kneuzing, een gescheurde schil of een bloemstengel blijft niet goed, dus leg hem op de keukenplank en eet hem als eerste op. Wrijf losse aarde eraf, maar was uien nooit. Knip de wortels bij en knip het droge loof terug tot 2–3 cm, tenzij je ze wilt vlechten.

Welke uien het langst goed blijven

Hoe lang uien goed blijven, hangt vooral af van het ras. De beste bewaaruien zijn stevige, scherpe langedaguien met dunne halzen en meerdere lagen strakke bruine of goudgele schil. Scherpe uien bevatten ook veel droge stof, en juist een stevige, compacte ui met weinig vrij water blijft lang goed. Nederlandse bewaaruien zoals 'Rijnsburger 5' en de F1 'Hyskin' zijn hier speciaal voor veredeld en blijven tot april of mei goed. 'Noordhollandse Bloedrode' is een van de weinige rode uien die zich ook goed laat bewaren, tot laat in de winter.

Milde, sappige en zoete uien blijven minder lang goed. De Italiaanse lange rode uien, zoals 'Rossa Lunga di Firenze' en 'Tropea Rossa Lunga', en grote tentoonstellingsuien zoals 'Ailsa Craig' kun je het best binnen twee tot drie maanden opeten. Overwinterde Japanse uien blijven maar zes tot acht weken goed, en lente-uien zoals 'White Lisbon' zijn om vers te eten. Sjalotten zijn de kampioenen: goed gedroogde sjalotten blijven vaak goed tot de volgende oogst klaar is.

Welke omstandigheden uien nodig hebben in de opslag

Uien willen koel en droog liggen. Ideaal is 0–5 °C met vrij droge lucht en een beetje ventilatie, in het donker. Een vorstvrije schuur, garage of koele logeerkamer werkt prima. Dat is het tegenovergestelde van wat wortelgewassen nodig hebben: rode bieten en wortelen blijven goed in vochtig zand, en kool in een vochtige schuur, zoals je leest in onze gids over kool bewaren. Door vochtige lucht gaan uien schimmelen en wortels vormen, dus bewaar ze nooit naast die gewassen of in een kelder die vochtig blijft.

Warmte en licht maken allebei een eind aan de natuurlijke rustperiode van de ui en laten hem uitlopen. Een warme keuken is de slechtste plek om uien lang te bewaren, al kunnen een paar uien in een mandje voor de komende week geen kwaad. Plastic zakken houden vocht vast en leiden snel tot rot. Houd uien ook uit de buurt van aardappelen, want die geven vocht af. Vorst is minder erg dan je misschien denkt: een licht bevroren ui herstelt meestal als je hem met rust laat en langzaam laat ontdooien, maar uien die hard bevriezen, worden zacht.

Uien bewaren, stap voor stap

1. Laat ze 2–3 weken drogen In één laag, droog en luchtig, tot de halzen dun en papierachtig zijn.
2. Sorteer de oogst Uien met dikke halzen, kneuzingen of gescheurde schillen en doorgeschoten uien gaan eerst naar de keuken.
3. Bijknippen en schoonmaken Wrijf losse aarde eraf, knip de wortels bij en knip het loof terug tot 2–3 cm. Niet wassen.
4. Kies een methode Vlechten, netten of panty's, of latjesbakken, maar altijd met lucht rond elke ui.
5. Bewaar koel, droog en donker Mik op 0–5 °C, vorstvrij, uit de buurt van aardappelen en vochtig bewaarde wortelgewassen.
6. Controleer om de twee weken Knijp in de halzen. Haal alles wat zacht, beschimmeld of uitgelopen is weg, voordat het zich verspreidt.
7. Eet ze op in volgorde van houdbaarheid Eerst de milde en rode uien, dan de bewaaruien en de sjalotten als laatste.

Drie manieren om uien te bewaren

Vlechten en strengen. De traditionele manier, en het ziet er mooi uit. Laat bij de oogst het loof eraan zitten en laat de uien drogen. Zijn de droge bladeren bros, wikkel ze dan een uur in een vochtige doek, zodat ze buigen zonder te breken. Knoop een lus van stevig touw, begin met drie uien en vlecht hun bladeren rond het touw, waarbij je er steeds één ui bij neemt. Een vlecht van 15–20 uien hang je makkelijk aan een haak, en je knipt er onderaan uien af als je ze nodig hebt.

Netten of oude panty's. Laat een ui in de voet van een panty vallen, leg er een knoop boven, doe de volgende ui erin, enzovoort. Hang de uienslinger in de schuur en knip de onderste ui eraf als je hem nodig hebt. Elke ui krijgt lucht en ze raken elkaar niet, dus rot kan zich niet verspreiden. Groentezakken van gaas werken ook, maar vul ze niet te vol.

Latjesbakken. Bij een grote oogst leg je de uien in één laag op houten bakken, kratten of gaasrekken. Stapel de bakken met ruimte ertussen. Zo is de controle om de twee weken snel en makkelijk gedaan.

Waarom bewaarde uien rotten of uitlopen

Halsrot is de belangrijkste oorzaak van verlies. De ui wordt van boven naar beneden zacht, vaak met grijze schimmel rond de hals, meestal een aantal weken na de oogst. De schimmel komt er bij de oogst in via dikke of beschadigde halzen; daarom zijn drogen en sorteren zo belangrijk. Haal aangetaste uien weg zodra je ze vindt. Zwarte schimmel zie je als een roetachtig poeder tussen de buitenste schillen; pel die lagen eraf en gebruik de ui snel, maar gooi alles weg wat zacht is.

Uitlopen is natuurlijk. Elke ui heeft een rustperiode, en als die voorbij is, meestal laat in de winter, begint de ui weer te groeien. Warmte en licht versnellen dat; kou en duisternis remmen het af. Een uitlopende ui is nog prima te eten, en het groene scheutje kun je gebruiken als lente-ui. Gebruik de uitlopende uien eerst en controleer of de rest nog koel en donker ligt.

Overtollige uien invriezen, drogen en inmaken

Als bewaarde uien achteruitgaan, maak dan wat er nog over is op een andere manier houdbaar. Gesnipperde ui kun je zonder blancheren goed invriezen: spreid hem uit op een bakplaat, vries hem in en doe hem daarna in luchtdichte zakjes, dubbel verpakt om de geur binnen te houden. Gebruik hem bij het koken zo uit de vriezer. Dunne plakjes kun je ook in een droogautomaat of een heel lage oven drogen tot ze knapperig zijn en daarna in een pot bewaren. Kleine uitjes zijn ideaal om in te maken in gekruide azijn. Onze gids over oogsten en bewaren behandelt andere manieren om een overschot houdbaar te maken.

Veelgemaakte fouten

• Opslaan voordat de halzen droog zijn: een groene of zachte hals is een open deur voor halsrot.
• Het loof omknikken: daardoor raakt de hals gekneusd. Laat het vanzelf omvallen.
• Milde uien lang willen bewaren: Italiaanse rode uien en grote tentoonstellingsuien zijn om in de herfst op te eten.
• Een warme of vochtige bewaarplek: door warmte gaan uien uitlopen en door vocht gaan ze rotten.
• Plastic zakken: die houden vocht vast. Gebruik netten, panty's of open bakken.

Veelgestelde vragen

Moet je uien in de koelkast bewaren?
Hele, droge uien liggen beter in een koele, droge schuur of kast. De koelkast is koud maar vochtig, waardoor ze na verloop van tijd zacht worden. Gesneden of gepelde uien horen in een afgesloten bakje in de koelkast; gebruik ze binnen een paar dagen.

Hoe lang blijven zelfgekweekte uien goed?
Goed gedroogde bewaarrassen blijven bij 0–5 °C zes tot acht maanden goed, vaak tot april of mei. Milde, rode en grote uien blijven twee tot drie maanden goed, en overwinterde Japanse uien zes tot acht weken.

Kun je uien en aardappelen samen bewaren?
Liever niet. Aardappelen hebben het graag donker en een beetje vochtig, en door hun vocht gaan uien sneller rotten en uitlopen. Bewaar ze op verschillende plekken, of in elk geval aan weerszijden van de schuur.

Hoe bewaar je sjalotten?
Op dezelfde manier als uien, maar ze blijven nog langer goed. Laat ze als hele pol drogen, haal de bolletjes uit elkaar zodra ze droog zijn en bewaar ze in netten of bakken bij 0–5 °C.

Met een paar uienvlechten in de schuur, die je om de paar weken controleert, heb je genoeg voor de keuken tot de eerste nieuwe uien volgende zomer klaar zijn. Plan de teelt van volgend jaar met ons vruchtwisselingsplan, waarin uien een bed delen met de wortelgewassen. Bekijk de collecties Allium cepa, sjalotten en bolgroenten of blader door al onze zaden, en houd onze kweekgidsen bij de hand.